CHOROBY ODKLESZCZOWE U PSÓW

CHOROBY ODKLESZCZOWE U PSÓW

Kleszcz jest pasożytem należącym do grupy pajęczaków o wielkości kilku milimetrów, samice kleszcza po nassaniu krwią osiągają długość nawet ponad 1 cm. Na terenie Polski występuje około 20 gatunków kleszczy. Do zarażenia dochodzi w parkach, lasach, ogrodach, skwerach i na łąkach, najwięcej kleszczy bytuje jednak na obszarach przejściowych między dwoma rożnymi typami roślinności tj.

- obrzeża lasów, szczególnie zaś granice lasów liściastych i iglastych, cechujących się rożną wysokością,
- obrzeża lasów graniczących z łąkami, polany, obszary porośnięte paprociami, jeżynami, leszczyną, czarnym bzem oraz innymi krzewami tworzącymi podszyt, zagajniki z zaroślami, łąki i zarośla w pobliżu rzek, stawów i jezior.

Na obszarze Polski w zależności od rejonu występowanie tych pasożytów jest zróżnicowane. Są województwa gdzie kleszcze nie występują prawie w ogóle, a nawet jeśli to nie są one nosicielami chorób zagrażających naszym czworonogom. Jednak znakomita większość województw boryka się od wczesnej wiosny do późnej jesieni z problemami chorób odkleszczowych u psów.
Larwy kryją się w trawach, osobniki dojrzałe(niebezpieczne) na wysokości około 1,5 m, na krzewach. Wisząc na źdźbłach trawy, a także na spodniej stronie liści krzewów kleszcze, są trudno dostrzegalne, a często niewidoczne dla oka człowieka. W naszym klimacie można mówić o 2 porach najwyższej aktywności kleszczy są to: okres wiosenny- kwiecień maj oraz późno letni -sierpień, wrzesień. źródła podają, że największe zagrożenie bytowaniem kleszczy są obszary północnej, północno wschodniej i wschodniej Polski.

Zakażone są one wszystkimi chorobotwórczymi czynnikami. W ślinie niektórych z nich mogą być przenoszone "zaczerpnięte" od poprzednich żywicieli chorobotwórcze bakterie i wirusy, a także grzyby, pierwotniaki i robaki ( np. Dirofilarie). Niestety jeśli zima nie jest mroźna także w ciągu jej trwania kleszcze zagrażają naszym psom, zwłaszcza na obszarach zurbanizowanych. Czasem wystarczy kilka dni pod rząd w ciągu zimy kiedy to temperatury przekraczają +4 stopnie Celcjusza aby od razu pojawiły się kleszcze!!!

Wielkość samca kleszcza wynosi 1,5-2,5 mm, a samicy 3-4 mm. Po pobraniu krwi długość samicy zwiększa się do ok. 11 mm dzięki pokrywającemu ją rozciągliwemu oskórkowi. Wszystkie kleszcze przystosowane są do pobierania krwi - posiadają nożycowate szczękoczułki oraz podgębie ze stożkiem gębowym tzw. hipostomem, który tworzą skierowane ku tyłowi kolce utrudniające oderwanie wczepionego w skórę kleszcza i ułatwiające spływ krwi.

W związku z ogromnym zagrożeniem jaki niosą ze sobą kleszcze do standardowej opieki nas naszym psem oprócz systematycznych odrobaczeń i szczepień powinniśmy także dodać zabezpieczanie naszego psa przeciw kleszczom.

Dostępne na rynku preparaty dają nam szeroki wachlarz możliwości w tym zakresie, warunek jest jeden, należy się ściśle stosować do zaleceń producenta odnośnie terminu działania preparatu lub obroży, sposobu podania i użytkowania. Większość preparatów można kupić w dowolnej lecznicy lub zamówić przez Internet. Stosowane substancje nie mają na celu odstraszania kleszcza, nie dają więc gwarancji, że nasz pies nie zostanie zaatakowany przez pasożyta, jednak dają prawie 100 % gwarancję, że w zetknięciu z wydzielinami łojowymi naszego psa czy też krwią kleszcz zginie w ciągu 48 h. Stosowane w środkach przeciw pasożytniczych substancje czynne gromadzą się głównie w gruczołach łojowych i mieszkach włosowych, co ułatwia uwalnianie się w sposób ciągły tych substancji na powierzchnię skóry razem z wydzielającym się fizjologicznie łojem. Należy mieć na uwadze fakt, że stosowane preparaty mają działanie ochronne tylko przez 3 do 5 tygodni! Wyjątek stanowią obroże, które mają dłuższy termin działania.

Przeniesienie czynników chorobotwórczych nie zachodzi w ciągu całego okresu żerowania kleszczy. Największe ryzyko występuje w fazie szybkiego picia krwi. W tym czasie kleszcz pozbywa się nadmiaru płynów pobranych z krwią, wprowadzając je do rany. Płyny te mogą zawierać drobnoustroje. Do transmisji zarazków dochodzi najczęściej po 48 godzinach od rozpoczęcia pobierania krwi. W chwili, gdy na zwierzęciu znajdujemy bardzo nabrzmiałego kleszcza, ryzyko przeniesienia jest znaczne, gdyż żerowanie krwią zostało prawdopodobnie zakończone. Kleszcze u zwierząt najczęściej przyczepiają się na grzbiecie, głowie, szyi, pod pachami oraz w pachwinach. Preferują miejsca, gdzie skóra jest delikatna lub w pobliżu naczyń krwionośnych.

Przegląd chorób odkleszczowych prezentuje się następująco:

Babeszjoza

Babeszjoza jest chorobą pasożytniczą, charakteryzuje się rozpadem krwinek czerwonych. Typowe objawy babeszjozy u psów to gorączka, osłabienie, apatia, powiększenie węzłów chłonnych, wymioty, biegunka, zażółcenie, bladość śluzówek, problemy z oddawaniem moczu, mocz o brązowym zabarwieniu, hemoliza krwi oraz krwiomocz, niewydolność oddechowa i krążeniowa, zaburzenia ze strony układu nerwowego. Babeszjozę przenoszą- kleszcz łąkowy, kleszcz psi, kleszcz pospolity

Zwykle choroba ta ma przebieg gwałtowny, w postaci nadostrej prowadzi do śmierci w ciągu 24-48 godz. od chwili wystąpienia pierwszych objawów. Wczesne rozpoznanie daje dobre rokowania. Chorym psom podaje się w iniekcji preparaty przeciwpierwotniacze, które działają na pasożyty. Podaje się również preparaty wspierające funkcje nerek, osłaniające wątrobę, oraz antybiotyki i sterydy.

JAK ROZPOZNAĆ U WŁASNEGO PSA?

początkowo widoczne pogorszenie nastroju, apatia, brak apetytu, objawy bólowe - wzrost temperatury ciała (do 40-41 stopni) - wymioty - powiększenie węzłów chłonnych - w późniejszym stadium brązowe zabarwienie moczu lub problemy z oddawaniem moczu, żółtaczka (zażółcenie błon śluzowych jamy ustnej), niewydolność oddechowa i krążeniowa, biegunka często z domieszką krwi.

Bolerioza

Borelioza jest wielonarządową chorobą na którą zapadają ludzie, psy i koty. Boreliozę przenoszą - kleszcz pospolity i kleszcz łąkowy. Chorobę wywołują bakterie należące do rodziny krętków. Do organizmu dostaje się wraz ze śliną kleszcza. W krótkim czasie namnaża się w organizmie żywiciela i wraz z krwią przenosi się do poszczególnych organów. Borrelia zwykle usadawia się w tkance łącznej. W zajętych przez borrelie narządach dochodzi do stanu zapalnego i niszczenia tkanek. Objawy choroby to silny odczyn zapalny stawów, który powoduje problemy podczas poruszania się psa. Zaatakowane stawy są gorące i bolesne, pies ma wysoką gorączkę, jest apatyczny. Może też wystąpić powiększenie węzłów chłonnych, jeśli doszło do tego, że bakteria zaatakowała również układ nerwowy może dochodzić do zaburzeń neurologicznych.

W przebiegu choroby dochodzi do uszkodzeń stawów, oczu, serca a nawet do uszkodzenia centralnego układu nerwowego. Rozpoznanie choroby jest dość trudne ze względu na brak swoistych objawów, jednak badanie krwi i płynu mózgowo-rdzeniowego pozwala zidentyfikować chorobę.

JAK ROZPOZNAĆ U WŁASNEGO PSA?

nietypowe objawy, najczęściej długotrwałe kulawizny związane z zapaleniem stawów, zdarza się na początku krótkotrwały spadek nastroju i apetytu, często jednak choroba rozwija się długo bezobjawowo (niejednokrotnie aż do pięciu miesięcy) - występują także zapalenia nerek, które dają dramatyczne dla organizmu zwierzęcia skutki - przy zapaleniu mózgu zaburzenia nerwowe, niewydolność krążeniowa i zaburzenia oddychania - gwałtowne zmiany w zachowaniu psa (pies bardzo żywiołowy staje się apatyczny, pies flegmatyczny nagle się mocno ożywia lub staje się agresywny) - może wystąpić nadwrażliwość na bodźce zewnętrzne EHRLICHIOZA - objawy występują około siedem dni od zakażenia - utrata apetytu - gorączka, drżenie całego ciała - bóle mięśniowe lub stawowe - krwawienia z błon śluzowych - powiększona śledziona lub węzły chłonne - zmętnienie rogówki oka - zmiany na wargach i pysku (przypominające opryszczkę) - po pewnym czasie widoczny spadek masy ciała

Erlichioza

Okres wylęgania jest zmienny i waha się od kilku dni do wielu tygodni. Zróżnicowane objawy kliniczne. Niektóre psy pozostają tylko nosicielami, nie posiadając żadnych objawów tej choroby, u innych można zaobserwować: przygnębienie, gorączkę, obrzęki kończyn i moszyny, niechęć do poruszania się, wybroczyny na błonach śluzowych. Spadek wagi ciała, drżenie mięśni, zmiany na pyszczku podobne do opryszczki.

Jest to choroba rzadko diagnozowana. Może występować w postaci ostrej (śmierć następuje wtedy bardzo szybko) oraz przewlekłej. Pierwsze symptomy obserwuje się zazwyczaj po ok. 7 dniach od zarażenia. W terapii erlichiozy stosuje się antybiotyki. Leczenie powinno trwać ok. 2-3 tygodni. Podawane są również witaminy oraz środki przeciwzapalne. W przypadku postaci ostrej konieczne jest przeprowadzenie transfuzji krwi, a także podawanie preparatów krwiotwórczych.

Teilerioza

Wśród objawów teileriozy psów są: gorączka brak apetytu, osłabienie, hemoglobinuria, przyspieszenie tętna i oddechów , sporadycznie objawy nerwowe i objawy ze strony przewodu pokarmowego. Podobnie jak w babeszjozie, tak i w przypadku teileriozy dochodzi do rozwoju niedokrwistości o podłożu immunologicznym. Może tez dojść do zapalenia kłębuszków nerkowych co w konsekwencji może doprowadzić do niewydolności nerek. Występuje powiększenie węzłów chłonnych, wątroby i śledziony, bladość błon śluzowych oraz odwodnienie. Badanie morfologiczne krwi wykazuje małopłytkowość, niedokrwistość, a w badaniu biochemicznym wzrost stężenia mocznika i kreatyniny.

Hepatozoonoza

Mniej znana choroba wywołana przez pierwotniaka Hepatozoon canis, który może pasożytować komórkach organizmu psa, m.in. w śródbłonku naczyń wątroby, śledziony oraz szpiku. Do zakażenia dochodzi poprzez zjedzenie kleszcza (wszystkie rodzaje kleszczy występujące w Polsce) przez próbujące je wydobyć z ciała psy. Inkubacja choroby trwa od 2 do 4 tygodni, jednak hepatozoonoza w postaci subklinicznej może trwać latami. Choroba objawia się powiększeniem węzłów chłonnych, gorączką, utratą apetytu, apatią oraz zaburzeniami okrywy włosowej zmatowieniem sierści Choroba ma charakter nawrotowy.

Nasilenie objawów jest bardzo zmienne, przypadki ciężkie mogą prowadzić do śmierci. Rozpoznanie choroby jest bardzo trudne. Pasożyty można zauważyć w leukocytach dopiero po ustaniu objawów klinicznych. W przypadku podejrzenia choroby należy bezwzględnie zasięgnąć porady lekarza weterynarii.

Opracowanie: Iwona Lenarczyk-Małecka

Na podstawie

- Połozowski A. „ Znaczenie epidemiologiczne i epizootiologiczne kleszcza pospolitego na terenie Polski i Europy”

- Zygner W., Wiśniewski M. „Choroby przenoszone przez kleszcze zagrażające psom w Polsce. Wiadomości Parazytologiczne” 2006